Sevk İrsaliyesi ile İrsaliyeli Fatura Arasındaki Fark Nedir?

Sevk irsaliyesi malın taşınmasını, irsaliyeli fatura ise teslim ile satışı tek belgede kayda alır. İki belgenin farkını ve hangisini seçeceğinizi anlattık.

Mal satan ya da malını bir yerden başka bir yere gönderen işletmelerin en sık karıştırdığı iki belge sevk irsaliyesi ve irsaliyeli faturadır. İkisinin adında da irsaliye geçer, ikisi de malla birlikte yolculuk eder; ancak kullanım amaçları farklıdır. Yanlış belgeyi seçmek, hem muhasebede hem sevkiyatta gereksiz iş yükü yaratabilir. Bu yazıda iki belgeyi tanımlarıyla, farklarıyla ve hangi durumda hangisinin tercih edildiğiyle ele alıyoruz.

Sevk İrsaliyesi Nedir?

Sevk irsaliyesi, malın bir yerden başka bir yere taşınması sırasında düzenlenen ve taşıma boyunca malla birlikte bulunan belgedir. Malın kimden kime, hangi miktarda ve ne zaman gönderildiğini gösterir; satışın bedelini belgelemek için değil, malın hareketini belgelemek için kullanılır.

Sevk irsaliyesinde genellikle fiyat bilgisi yer almaz; faturası sonradan düzenlenecek satışlarda, satış dışındaki gönderimlerde ve aynı işletmenin depoları ya da şubeleri arasındaki transferlerde tercih edilir. Satışa konu olan bir sevkiyatta fatura daha sonra ayrıca düzenlenir; bunun hangi süre içinde yapılacağı gibi ayrıntılar için mali müşavirinize danışmanızı öneririz.

Sevk irsaliyesinde hangi bilgiler bulunur?

Matbu bir sevk irsaliyesinde işletmenin bilgileri basılı olarak yer alır; gönderime ait bilgiler ise her sevkiyatta doldurulur. Genellikle şu alanlar bulunur:

• Gönderen işletmenin unvanı, adresi ve vergi bilgileri
• Seri ve sıra numarası, düzenleme ve fiili sevk tarihi
• Malı teslim alacak kişi ya da firmanın bilgileri ve teslim adresi
• Malın cinsi ve miktarı
• Malı teslim eden ve teslim alanın imza alanları

İrsaliyeli Fatura Nedir?

İrsaliyeli fatura, hem fatura hem de sevk irsaliyesi işlevi gören tek bir belgedir. Mal satıldığı anda teslim ediliyor ve fatura da aynı anda düzenleniyorsa, ayrıca sevk irsaliyesi hazırlamak yerine irsaliyeli fatura kullanılabilir.

Bu belgede faturada olması beklenen fiyat, tutar ve vergi bilgileri ile irsaliyede yer alan sevk bilgileri bir arada bulunur. Böylece malı teslim alan müşteri, hem teslimatın hem de satışın belgesini tek kâğıtta görür. Özellikle malı kendi aracıyla müşteriye götüren toptancılar ve fiyatın teslim anında belli olduğu satışlar için pratik bir çözümdür.

İrsaliyeli faturada da işletmenin bilgileri basılı olur; malın cinsi, miktarı, birim fiyatı, tutarı ve vergi bilgileri ile sevk tarihi düzenleme sırasında doldurulur. Malı teslim alanın imzası için ayrı bir alan bırakılması, teslimatın kanıtlanmasını kolaylaştırır.

Sevk İrsaliyesi ile İrsaliyeli Fatura Arasındaki Fark

İki belge arasındaki temel fark, sevk irsaliyesinin yalnızca malın hareketini, irsaliyeli faturanın ise hareketle birlikte satışı da belgelemesidir. Farkları genel hatlarıyla aşağıdaki tabloda topladık:

Tablodaki ayrım genel uygulamayı yansıtır. Sektörünüze ya da kullandığınız elektronik belge uygulamalarına göre farklılıklar olabileceği için seçiminizi mali müşavirinizle birlikte yapmanızı öneririz.

Taşıma irsaliyesi ayrı bir belgedir

Adı benzese de taşıma irsaliyesi, yük taşımacılığı yapan firmaların taşıdıkları mal için düzenlediği farklı bir belgedir. Kendi malınızı gönderiyorsanız ilgilendiğiniz belge çoğunlukla sevk irsaliyesi ya da irsaliyeli faturadır; malı bir nakliye firması taşıyorsa taşıma irsaliyesi o firmanın düzenleyeceği bir evraktır.

Hangisini Bastırmalısınız?

Hangi belgeyi bastıracağınız, satışlarınızın nasıl gerçekleştiğine bağlıdır: fiyat teslim anında belliyse irsaliyeli fatura, fatura sonradan kesiliyorsa ya da gönderim satış değilse sevk irsaliyesi işinize yarar. Bazı işletmeler iki belgeyi birlikte kullanır.

• Toptan satış yapan ve malı kendi aracıyla teslim eden işletme: Teslimde irsaliyeli fatura, depolar arası transferde sevk irsaliyesi.
• Faturası muhasebe biriminde ayrıca düzenlenen satışlar: Malla birlikte sevk irsaliyesi, ardından fatura.
• Tamire, fasona ya da fuara mal gönderen işletme: Satış olmadığı için genellikle sevk irsaliyesi.

Kararınızı verdikten sonra bastıracağınız belgenin ölçüsünü ve nüsha sayısını belirlemek gerekir. Sevk irsaliyesi ve irsaliyeli fatura genellikle birden fazla nüsha olarak kullanılır: bir nüsha malla birlikte gider, diğerleri işletmede ve muhasebede kalır. Nüshaları ayırt etmek için farklı renkte kâğıtlar kullanılabilir; bunu teklif aşamasında birlikte belirleriz.

Basılı İrsaliye ve Elektronik Belgeler

Elektronik belge uygulamalarını kullanan işletmelerde irsaliye ve fatura elektronik ortamda düzenlenebilir; bu durumda matbu belgeye ihtiyaç azalır ama tamamen ortadan kalkmayabilir. Hangi belgelerin elektronik, hangilerinin kâğıt olacağı işletmenizin kayıtlı olduğu uygulamalara göre değişir. Bu konuyu ayrıntılı olarak e-Fatura kullananlar için basılı evraklar yazımızda ele aldık.

Matbu sevk irsaliyesi ve irsaliyeli fatura, fatura gibi işletmenize özel olarak Maliye anlaşmalı bir matbaada basılır. Sipariş için istenen belgeler ve firma bilgileri fatura siparişindekilerle genellikle aynıdır; ayrıntıları fatura bastırmak için gerekenler yazımızda bulabilirsiniz. Matbaanın neden anlaşmalı olması gerektiğini ise anlaşmalı matbaa rehberimizde anlattık.

Sevk irsaliyesi ya da irsaliyeli fatura bastırmayı düşünüyorsanız kullanım şeklinizi, ölçü ve nüsha tercihinizi WhatsApp (0533 815 93 43) veya 0232 425 37 61 üzerinden bize anlatın; size uygun yapıyı birlikte belirleyelim. Teklif için Maliye anlaşmalı evraklar sayfamızdaki TEKLİF AL butonunu ya da iletişim formunu da kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İrsaliyeli fatura kesildiyse ayrıca sevk irsaliyesi gerekir mi?

Genellikle hayır; irsaliyeli fatura sevk irsaliyesinin işlevini de gördüğü için aynı sevkiyat için ayrı bir irsaliye düzenlenmez. Sektörünüze özel bir durum varsa mali müşavirinize danışmanızı öneririz.

Sevk irsaliyesine fiyat yazılır mı?

Sevk irsaliyesi malın hareketini belgelediği için üzerinde genellikle fiyat ve tutar bulunmaz. Fiyat bilgisi sonradan düzenlenen faturada yer alır. Fiyatın teslimle birlikte belgelenmesini istiyorsanız irsaliyeli fatura daha uygun olabilir.

Kendi şubelerim arasında mal gönderirken hangi belge kullanılır?

Aynı işletmenin depo ya da şubeleri arasındaki gönderimlerde satış olmadığı için genellikle sevk irsaliyesi kullanılır. Gönderimin sıklığına göre irsaliyeyi cilt ya da sürekli form olarak bastırabilirsiniz; uygun yapıyı sipariş sırasında birlikte belirleriz.

İrsaliyeli fatura ile normal fatura aynı ölçüde mi basılır?

Her zaman değil. İrsaliyeli fatura sevk bilgileri için ek alanlar taşıdığından düzeni normal faturadan farklı olabilir. A4 ya da A5 gibi ölçüleri, faturaya yazacağınız kalem sayısına göre birlikte seçebiliriz.